‘Ik ben zo blij da’k in Oss gebore zij. Ook al is het cultureel wa primitief.’ Dat zong Jacques Le Filateliste midden jaren tachtig in het liedje ‘Blijen Ossenaar’ op een plaat die volgens mij nog ‘Kei Kunst’ heette ook. De vraag wat cultureel dan wel niet was, beantwoordde hij met: “Da’s van Afrika en Rusland en zo. En van die gatjes achter in oewen pet”. Deze bijdrage sprak ik uit tijdens de bijeenkomst ‘Jan Cunen moet blijven’ over bezuinigingen op cultuur in Oss op 9 juni 2013.
Jacques had geen gelijk. Tenminste niet wat betreft zijn definitie van cultuur. En over dat primitieve kom ik nog te spreken. Cultuur is niet van Afrika en Rusland en zeker niet ver van mijn bed. Cultuur is ook niet ingewikkeld. Cultuur is wie je bent of wat wij zijn. In al zijn uitingsvormen. Cultuur is waar je vandaan komt en wat ons bindt. Cultuur is wat een vis mist, wanneer hij op het droge ligt.
We lijken het soms anders te beleven. Maar cultuur hangt niet aan de muur. Cultuur past niet in een archief en cultuur is geen collectie die je in een depot kunt stoppen. Cultuur kun je niet afschaffen of wegbezuinigen. Er zijn doorheen de geschiedenis meerdere pogingen gedaan. Het lukt niet. Al had je het graag.
Cultuur is grotendeels opvoeding. En dan bedoel ik meer dan te eten geven. Het heeft te maken met de overdracht van wat waardevol is. Individueel en als gemeenschap. Wat waardevol is mag geld kosten. Maar we moeten het niet omdraaien. Het is niet de hoeveelheid geld die de waarde van cultuur bepaalt. En de gevers van de grootste cadeaus aan hun kinderen zijn niet per definitie de beste opvoeders.
De discussie die gevoerd wordt, mag niet alleen gaan om knaken. Daarvan zijn er gewoon veel en veel minder ongeacht je politieke voorkeur. Aan de politiek de taak een goede afweging te maken hoe de schaarser wordende middelen het beste kunnen worden ingezet. De discussie zou wat mij betreft moeten gaan over wat we onze kinderen willen meegeven. Die discussie is breder dan het archief en het museum. Daarbij horen ook andere instellingen, verenigingen en het onderwijs te worden betrokken. En hoe we dat doel kunnen bereiken binnen de gekrompen budgetten.
Laten we terugkeren naar Jacques Le Filateliste. De originele Jacques was een figuur uit een novelle van Diderot. (Jacques le filateliste et son Maitre). De filosofie van Jacques uit de novelle is dat alles wat gebeurt, hem overkomt. Zonder dat hij daar invloed op heeft. Maar Jacques heet Filatelist en is geen fatalist. Hij neemt de dingen zoals ze zijn en maakt er het beste van. Jacques is binnen de kaders uiterst creatief.
Sluiting van het museum? Een slechte zaak! Sterk krimpende budgetten? Een feit. En is het niet hier, dan is het wel daar. Ik hoop dat we met zijn allen in de geest van Jacques kunnen werken. En dat op de plaat ‘Kei kunst de remix’ de tekst van ‘Blijen Ossenaar’ iets is aangepast. ‘Ik ben zo blij da’k in Oss geboren zij en het is hier cultureel zeer creatief.’
René Peters 
Ronald van Engelen
10 juni 2013
Hulde voor je cultuurhistorisch besef!
Ik wil je (en je lezers) er op wijzen dat de originele Jacques wel degelijk een Fatalist was. Dit prachtwerk is overigens rauw verteerbaar dans l’internet, en wel op http://www.gutenberg.org/ebooks/39976 .
Dat cultuur doorheen het Osse leven is geregen, mag blijken uit de blog http://www.lacocina.nl/artikelen/jlf alwaar vleesliefhebbende Ossenaren zich kunnen laven aan de voltallige, ongecensureerde en –waar nodig– extra vet gemarineerde uitingen van JLF cs.
Beide culturele uitingen kosten gemeente noch haar inwoners enige centime.
Butje
16 juni 2013
Beste René Peters,
Die Jacques had het 20 jaar terug, qua Oss, toch al behoorlijk goed begrepen nietwaar? Voor cultuurbeleid moet je niet in Oss zijn. Inderdaad Cultuur, da’s van Afrika en doar.
Je kunt het wel willen, dat bezuinigingen op museum, archief en cultuureducatie tot een hele creatieve renaissance leiden, maar over het algemeen werkt het niet zo.
We sluiten ook geen scholen om vervolgens te roepen dat er iets moois gaat ontstaan omdat kinderen ‘van nature leergierig zijn’. Nee dus. Als je meer creativiteit en cultuur in je gemeente wil moet je er wel iets voor doen.
Dat van die bezuinigen begrijpen wij van Jacques nog wel, dat er op andere culturele instellingen als de Groene Engel minder hard bezuinigd wordt, daar is zelfs waardering voor. Alleen die keuze tussen het museum of het golfslagbad…., ja, dat had zomaar het laatste couplet van dat liedje ‘Blijen Ossenaar’ kunnen zijn, daar waren wij zelfs niet opgekomen! (‘Mama, wat is dat Kunst? Kop dicht Jantje, doorzwemmen!’)
Maar goed, in ieder geval fijn dat je de plaat ‘Kei Kunst’ (uitgereikt aan de Burgemeester in, jawel, het Jan Cunenmuseum) weer eens uit de vergetelheid hebt gehaald maar verder zien we dus geen reden voor een remix.
Als je nu echt nog wat voor de cultuur van Oss wil doen moet je als een haas zorgen dat het gebouw, Villa Johanna, niet verpatst wordt aan een of andere grootverdiener. Dat vult weliswaar weer even een gaatje in de begroting maar is verder toch redelijke kortzichtig: zonder dat gebouw ligt alles wat er in de afgelopen decennia is opgebouwd, inclusief de gewenste educatieve functie, in no time op het stort ondanks alle beweringen dat dit niet de bedoelingen is. Let maar op.
Namens Jacques le Filatefatateliste
renepetersoss
16 juni 2013
Beste Butje,
Eigenlijk vind ik het wel een eer dat je reageert. We hebben thuis ‘kei kunst’ en ‘kei gezellig’ letterlijk grijs gedraaid. We bezuinigen inderdaad op veel zaken. Op heel erg veel zaken zelfs. En ook flink op cultuur. Er is gewoon veel minder geld. We bezuinigen niet meer op zorg, het minimabeleid, subsidies aan verenigingen en op de economie. Ook laten we de lastendruk niet verder stijgen dan inflatiecorrectie. Dat zijn keuzes. Er zijn inderdaad andere keuzes mogelijk. Maar gekozen moet er worden. Ik verwacht niet dat de bezuinigingen een creatieve renaissance teweeg zullen brengen. Ik hoop wel dat partijen creatiever worden dan zeggen dat bezuinigingen niet mogelijk zijn en het daarbij laten. Overigens heb ik zelf nooit over het golfbad gesproken en ook nooit over de verkoop van de villa. Zelfs niet over de sluiting van het museum (er blijft nog behoorlijk wat subsidiegeld over). En al helemaal niet over bezuinigingen op de educatieve functie. We zullen in moeilijke tijden creatief moeten omgaan met de schaarse middelen. En daarbij wordt de culturele sector niet ontzien als het aan de coalitie ligt. Het is helaas niet anders. Ik vind de zin: ‘Mama, wat is dat Kunst? Kop dicht Jantje, doorzwemmen!’ prachtig. Ik zal hem morgen aan collega wethouders Reina de Bruijn van sport en Jan van Loon van cultuur doorgeven.
Rene Peters
Butje
17 juni 2013
Beste René Peters, je hebt misschien nooit over verkoop van Villa Johanna gesproken maar anderen hebben dat wel gedaan en doen dat nog steeds. Butje kent zelfs geruchten als zouden er al deals zijn over de vervreemding van Villa Johanna / Constance. Als je de collega wethouders vandaag dan toch spreekt, vraag dat dan ook meteen even na. Butje zou een stuk beter slapen als de wethouder dat spookbeeld even zou kunnen ontkrachten.
Butje dR.