leren zwemmen of hekjes zetten?

Posted on 21 september 2015

2


Om te voorkomen dat mensen verdrinken, kunnen we rond iedere vijver een hekwerk zetten. Maar we kunnen onze kinderen ook leren zwemmen. En om te voorkomen dat mensen in woonwijken gevaarlijk hard rijden, kunnen we verkeersdrempels aanleggen. Maar we kunnen elkaar ook aanspreken op roekeloos rijgedrag. Ik constateer voorzichtig dat Nederland steeds meer van de hekjes en de drempels is geworden. Woorden van deze strekking sprak psychiater en filosoof Damiaan Denys bij zomergasten.

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor mijn veiligheid? In de eerste plaats ikzelf, mag ik toch hopen. Er mag van mij verwacht worden dat ik uit mijn doppen kijk en mijn gezond verstand gebruik. Of er nu bordjes hangen of niet. Ik vind sommige waarschuwingsbordje eigenlijk wat kleinerend. Alsof ik de neiging onder spoorbomen door te lopen niet zou kunnen onderdrukken wanneer geen bordje me waarschuwt dat ik moet wachten ‘tot het rode licht gedoofd is’.

Een volwassen mens is toch geen kleuter? En zelfs voor kleuters passen we de inrichting van onze woonkamer niet zodanig aan dat ongelukken ‘uitgesloten’ zijn. Vallen en stoten hoort erbij. Daar leren kinderen van. De bedoeling van opvoeden is toch dat kinderen na verloop van tijd zelfstandig door het leven gaan. En onafhankelijk van hun zorgende ouders gevaarlijke situaties in kunnen schatten?

Kleine kinderen vallen en stoten hun neus. Ook al lopen ze de hele dag met helmpjes op naar waarschuwingen van hun ouders te luisteren. Ik denk dat kinderen, die wat al te beschermd worden grootgebracht, zelfs onzekerder worden en moeilijker kunnen inschatten wat wel en wat niet verstandig is. Het zou me niet verbazen wanneer overdreven pogingen om te voorkomen dat kinderen iets overkomt, op den duur een averechts effect hebben.

Zou het bij ‘grote mensen’ ook zo kunnen werken? Denys denkt van wel. Ongelukken komen voor. Hoeveel bordjes, drempels en waarschuwende reclamespotjes er ook op ons worden losgelaten. Zou de aanwezigheid van zoveel waarschuwingen er voor kunnen zorgen dat we ons minder verantwoordelijk voelen voor onze eigen veiligheid? Denys: “Er komt een moment dat mensen niet meer zelf op het idee komen om een trui aan te trekken wanneer de media hen daar niet voor waarschuwen. De zelfredzaamheid van mensen neemt af.” Stof tot nadenken voor beleidsmakers, media en politici zou ik zeggen.

Posted in: Uncategorized