Wat als er toch iets fout gaat?

Posted on 22 maart 2013

0


Met enige regelmaat verschijnt er op deze weblog een gastbijdrage. Deze twaalfde gastbijdrage is geschreven door Geert Klasens van stichting de noodkreet. In een rap tempo komen de veranderingen op het gebied van de jeugdzorg op ons af. In veel publicaties is te lezen dat het niet alleen  om transitie, maar ook om transformatie gaat. We krijgen een systeem gebaseerd op “eigen kracht”, “een pedagogische civil society” en “een gezin een plan”. Maar lost dat echt alles op? En wat als er toch iets toch fout gaat?

We streven naar “ontschotten” en naar de “frontlinie”. De alsmaar stijgende vraag naar dure specialistische zorg gaat afnemen. We hebben geleerd van ons verleden. De toekomst ziet er positief uit voor alle gezinnen van Nederland. Zelfs zo goed dat er in ons nieuwe, perfecte systeem geen uitval meer gaat plaatsvinden. Cliënten vallen nooit meer tussen de spreekwoordelijke wal en schip. Procedures en protocollen zijn geschikt voor alle gezinnen die hulp nodig hebben. Hulpverleners worden zo opgeleid of herschoold dat ze met iedere doelgroep overweg kunnen, eigen kracht de ruimte geven en inschattingsfouten tot het verleden behoren. De visie is goed. Dingen zullen beter gaan. Maar de verwachting dat door de transitie alle problemen zijn opgelost is toch wat al te optimistisch.

Vrijwel elk dossier in de Nederlandse politiek is onderhevig aan kritiek. Men wil zekerheid en nog eens zekerheid en geen losse eindjes. Althans als het over gebouwen, infrastructuur of stadsplanning gaat. Opvallend aan het dossier transitie jeugdzorg is het ontbreken van een vangnet. Een ingebouwde mogelijkheid om van de onvermijdelijke fouten te leren. In elk ander dossier wordt de vraag gesteld: ‘wat nu als het fout gaat?’. Een dergelijke vraag wordt landelijk bij de transitie van de jeugdzorg niet gesteld. Het is nog opvallender dat een dergelijke vraag zelfs niet als onderwerp aan de orde komt als het gaat om de kosten van de jeugdzorg. Wat nu als het juist duurder wordt?

Bij stichting De Noodkreet ervaren we de werkelijkheid anders: Wie met mensen werkt maakt ondanks alle inzet en goede bedoelingen wel eens fouten. Dat is nooit en nergens helemaal te voorkomen. Procedures en protocollen zijn nooit waterdicht. Zij zijn nooit een doel op zich, maar altijd dienend. Kortom: elk systeem heeft tekortkomingen, “uitval”. De vraag is: hoe herstel je gemaakte fouten en leer je ervan zodat ze in de toekomst niet meer of in elk geval minder voorkomen.

Stichting De Noodkreet is een onafhankelijke vrijwilligersorganisatie die zich al sinds 1998 inzet voor gezinnen die zijn vastgelopen in de jeugdhulpverlening. De Noodkreet is een vangnet voor cliënten die tussen de wal en het schip vallen. Bijvoorbeeld bij communicatiestoornissen tussen hulpverleners en cliënten. Wanneer mensen het niet met maatregelen eens zijn. Of wanneer hulp gewoon wordt opgedrongen. Wanneer een overlevingsstrategie van zwaarbeschgadigde ouders en hun kinderen wordt gezien als onwil of hulpvermijden. Wanneer sociaal wenselijke antwoorden op vragen van hulpverleners leiden tot verkeerde conclusies. Of wanneer er om wat voor reden dan ook te weinig onderscheid wordt gemaakt tussen meningen en feiten. Soms is er een onafhankelijke ‘derde’ nodig.

De Noodkreet levert veel meer dan alleen vertrouwenspersonen. We willen een ‘vangnet’ zijn. We willen er zijn, luisteren, de tijd nemen. We willen cliënten niet overnemen maar ondersteunen en begeleiden. We bevorderen zelfreflectie van cliënt en inzicht voor de hulpverleners. De Noodkreet zoekt naar oplossingen om kinderen uit de vuurlinie te halen ondanks alle positieve intenties van volwassenen.  

Wat dit oplevert, naast het overduidelijke menselijke aspect, is schadebeperking bij uitval en voorkoming van torenhoge kosten voor verkeerde of overbodige hulpverlening. Waar gezinnen zich machteloos voelen en meer energie steken in het gevecht tegen de hulpverleningsinstituten in plaats van in zichzelf en hun sociale netwerk.

Wat het kost hebben we gezien in het verleden, daarover is genoeg geschreven. Drama’s die we allemaal kennen en waarbij iedereen zich afvraagt hoe het ooit zover heeft kunnen komen. Het “nieuwe werken” vereist vertrouwen in en vrijheid voor de hulpverlening; hier staat niet de controle en beheersbaarheid centraal. Dat is heel erg goed. Dit paradigma van verschuiving naar de cliënt krijgt pas in de praktijk vorm als er ruimte is voor hulpverleners en cliënten om van fouten te leren. Fouten maken is menselijk, niet erg en niet helemaal te voorkomen. Maar we moeten fouten wel herstellen als dat kan. En er van leren. Zowel bij het ontkennen als het erkennen van onze fouten vereist dit soms een onafhankelijk vangnet. Onze oproep aan alle verantwoordelijke bestuurders, wethouders, raadsleden:

Denk na over de vraag wat er gebeurt als er toch iets fout gaat. Wie springt er dan in dat gat? We staan achter de intenties van de transitie. Maar besef dat er altijd dingen zullen foutgaan. En bouw een vangnet in om te leren en daar waar dat kan te repareren.

Voor meer informatie over De Noodkreet kunt u terecht op www.denoodkreet.nl

Posted in: Uncategorized