Excellente scholen

52 scholen in Nederland mogen zich sinds kort ‘excellent’ noemen. Dat maakte staatssecretaris Dekker bekend. Een jury met experts uit de onderwijspraktijk beoordeelde het afgelopen jaar 142 scholen die voor het predicaat in aanmerking wilden komen: 90 basisscholen en 52 middelbare scholen. Verreweg de meeste scholen deden dus geen poging om het predicaat te ontvangen. Dat vind ik heel verstandig.

Excellente scholen zijn volgens de staatssecretaris scholen die het beste uit hun leerlingen halen. Naast goede leerresultaten moet de school uitblinken op een excellentiegebied. Bijvoorbeeld door extra ondersteuning te bieden aan zorgleerlingen of hoogbegaafde leerlingen. Of door op een bijzondere manier te werken aan de culturele vorming van hun leerlingen. Dekker: “We hebben niet alleen gekeken naar meetbare cijfers. Scholen zijn meer dan alleen de resultaten”. Daar heeft Dekker natuurlijk gelijk in. Al vraag ik me af waarom hij de onderwijsinspectie dan niet op die manier laat oordelen.

Toch worden er hier en daar wel wat vraagtekens bij het project excellente scholen gezet. Volgens de besturenraad wekt het predicaat ten onrechte de indruk dat een school op alle onderdelen excellent is. Heel veel scholen leveren zonder predicaat ook excellent onderwijs. “Bovendien kunnen ouders in de verleiding komen om op basis van het predicaat voor een school te kiezen die mogelijk niet het beste past bij hun kind”, aldus de besturenraad. Vooral dat laatste argument weegt voor mij zwaar. Want scholen sturen daar inderdaad op. Zeker in tijden van krimp. Het gevaar bestaat dat scholen gaan zich richten op de criteria van het predicaat. En niet persé op wat  het beste is voor kinderen.

Dat scholen bereid zijn ver te gaan om in de smaak van ouders en leerlingen te vallen is bekend. Tijdens open dagen wordt alles uit de kast gehaald. Nog afgezien van pr-budgetten die voor een VO school in de tienduizenden euro’s kunnen lopen. Om dezelfde reden doen scholen veel moeite zich ‘inhoudelijk’ te profileren. De mate waarin verschilt. Maar de meeste scholen hebben een verzameling bordjes aan de muur hangen die ‘bewijzen’ hoe goed het onderwijs is. Ik noem er een paar: Universumscholen, Bèta Plus onderwijs, cultuurprofielscholen, tweetalig onderwijs, de gezonde school, loot-scholen, verkeersveilige scholen, technasia, entrepenasia, plusklassen, hoogbegaafdheidsklassen, enzovoort, enzovoort, enzovoort. De lijst is bijna oneindig.

Het streven naar excellentie waar de staatssecretaris fan van is, lijkt alleen maar goed. Wie wil dat nu niet. Maar in mijn denken heeft het streven naar steeds meer positieve profilering via te verdienen predicaten, certificaten, bordjes en stickers geleid tot een soort wapenwedloop met negatieve kanten.  Door al dat streven naar het excellente vergeten we vaak dat het eigenlijk om een goede basis gaat. Goed en degelijk onderwijs voor alle kinderen. Laat het goede geen vijand van het excellente zijn. En andersom. De besturenraad heeft wat mij betreft een punt.