De discussie over de enorme beloningen die (bank)bestuurders opstrijken is steeds actueel. Maar nu SNS Reaal is genationaliseerd en bekend werd dat de nieuwe topman Van Olphen zo’n half miljoen euro per jaar gaat verdienen, wordt het langzaamaan tijd iets meer te doen dan alleen maar discussiëren.
Dat ‘gelijkheid werkt‘ staat wel vast. Landen waar de inkomensverschillen tussen rijk en arm relatief klein zijn presteren op alle fronten beter. Maar ‘relatief klein’ is iets anders dan vrijwel afwezig. Werk moet lonen. En voor goed werk mag goed worden betaald. Ook talent mag (binnen de grenzen van het betamelijke) worden beloond. En mensen die het lef hebben als ondernemer risico en veel verantwoordelijkheid te dragen horen daar ook in positieve zin de vruchten van te plukken. Geld verdienen is zeker niet vies.
Maar exorbitant hoge salarissen voor mensen die geen enkel persoonlijk risico dragen zijn dat wel. En werken in deze tijd maatschappelijk ontwrichtend. Ooit sprak ik een zeer jonge bankier met een inkomen vergelijkbaar met dat van een minister. “Mijn salaris is helemaal niet belachelijk hoog,” zei hij. “Bovendien werk ik er heel hard voor en verdienen veel collega’s die minder presteren zeker zoveel.”
Ik heb wel eens gelezen dat het met de topsalarissen pas echt de pan uit is gerezen nadat ze verplicht openbaar werden gemaakt. De gedroomde dempende werking daarvan bleef uit. Mensen (en dus ook bestuurders) blijken de gewenste hoogte van hun salaris af te laten hangen van wat anderen in een vergelijkbare positie verdienen. Los van de maatschappelijke realiteit. Zodra de jonge bankier uit mijn voorbeeld merkte dat zijn minder presterende collega meer kreeg dan hij werd hij ontevreden. Hij verloor de realiteit uit het oog en wilde minstens zoveel verdienen als zijn collega. Ook hij streefde op zijn manier naar gelijkheid.
Als het inderdaad zo werkt. Als het doen van een moreel appèl van wie dan ook niet kàn werken omdat mensen psychologisch gezien niet anders kunnen dan hun inkomen relateren aan wat hun collega verdient. Dan wordt het misschien toch tijd de morele discussie te laten voor wat hij is en na te denken over wat wèl kan. Dan moeten we zoeken naar een manier om de maximale beloning voor mensen in (semi)overheidsdienst (waaronder dus ook de SNS bank) gewoon te regelen. Dat zou heel goed zijn voor de maatschappij. En uiteindelijk ook beter zijn voor de tevredenheid van bestuurders over hun salaris. Topbestuurders blijken gewoon mensen. Laten we daar rekening mee houden.
René Peters 
Herman Delwig
4 februari 2013
Je zou ook kunnen zeggen: Als deze zogenaamde toplieden werkelijk zo goed zijn, waarom hebben zij dan zoveel geld nodig? Hebben zij zo weinig vertrouwen in zichzelf? Bovendien kunnen we ons afvragen of het wel goede bestuurders zijn, omdat zij kennelijk excessen en extreme uitspattingen in hun bedrijf/organisatie als doodnormaal ervaren.
Maar misschien ligt het allemaal wel aan onszelf en niet aan die gulzigaards. Want wij hebben met elkaar een samenleving gecreëerd die op vele gebieden niets meer met samen leven te maken heeft. Herman
Tiny Romme
4 februari 2013
Over morele keuzes moet de politiek altijd blijven discussieren. Daarnaast zijn wettelijke regelingen dringend nodig om egoistisch gedrag binnen de perken te houden. Alles aan de markt overlaten werkt niet. Het welbegrepen eigenbelang heeft maatschappelijke kaders nodig om niet te ontaarden in meedogenloze gulzigheid.
Ernst
4 februari 2013
Beste Rene,
Laat me beginnen met te zeggen dat ik een voorstander ben van beloning naar prestatie, inzet en talent (wellicht zelfs in deze volgorde van belangrijkheid). De discount op het salaris van hen die werken binnen een semi-publieke omgeving zou gecompenseerd moeten worden door intrinsieke motivatie. Echter, zoals je aangeeft; mensen zijn maar mensen en een salaris is altijd relatief. Wat ik echter niet begrijp is dat men zo verbolgen is over ‘zelfverrijking’, gezien het feit dat het ‘leven boven de eigen stand’ een maatschappijbreed probleem is. Door onze voortdurende drang naar meer en de maatschappelijke druk om de daarvoor noodzakelijke economische groei te creëren, om zo onze consumptiedrang te bevredigen, is door centrale banken wereldwijd een bijzonder expansief beleid gevoerd. Hierdoor is de verhouding van ons financiële stelsel t.o.v. de reële economie volledig uit balans geraakt. Het is dus niet zo gek dat momenteel overal de valse lucht uit het mondiale financiële stelsel loopt. Is dat de schuld van (centrale) bankiers of van de maatschappij waarbinnen de centrale bank opereert?
In principe is SNS gewoon een praktijkvoorbeeld van dit ‘ontsnappen van valse lucht’. Met een kort gefinancierde balans kan niet aan de langlopende verplichtingen worden voldaan nu blijkt dat de bezittingen van SNS niet genoeg waard zijn. Je kan dat wat mij betreft scharen onder mismanagement, of meer binnen mijn vakgebied; een desastreuze acquisitie. Maar wat men niet moet vergeten is dat ons opgeblazen financiële stelsel is ontstaan vanuit onze gezamenlijke hebzucht, waar alle lagen van de bevolking verantwoordelijk voor zijn.
Natuurlijk zijn we de top van SNS niet dankbaar, dit debacle kost de schatkist flink wat geld (alhoewel een groot deel gewoon terug kan komen) en het had voorkomen kunnen worden. Aan de andere kant is het typerend dat binnen het huidige, populistische klimaat gelijk moord en brand wordt geschreeuwd en direct de schuldige wordt aangewezen. Ideaal; een zondebank. Het is tenslotte de schuld van hen aan de top die veel verdienen.
Als we als Nederlanders met z’n allen weer eens wat harder en langer werken dan kunnen we wellicht de tijd inhalen waarin we allemaal boven onze stand geleefd hebben. Dat zou wel net zo prettig zijn voor de volgende generatie die anders opgescheept zit met de schulden van haar voorouders. Ik vraag me echter af of deze visie ook gedeeld wordt door het merendeel van hen die de grootverdieners de schuld geven van het kwaad. Het is de aandacht afleiden van het onderliggende probleem; de aanhoudende behoefte van alle mensen naar meer.
Ik onderschrijf jouw behoefte aan een moreel appel of een substituut daarvoor maar ben van mening dat met de vinger naar een ander wijzen ons met z’n allen niet beter af maakt. Wat mij betreft is het probleem veel breder en beperkt het zich zeker niet tot de topsalarissen. Een betere wereld begint, hoe clichématig het ook is, nog altijd bij jezelf. Een Calvinistische levenswijze is wat dat betreft zo gek nog niet.