Zelfverrijking Amarantis

Bij een van de grootste scholenkoepels van ons land, Amarantis, hebben bestuurders zich schuldig gemaakt aan schandalige zelfverrijking. Dat staat in het uitgelekte conceptrapport dat over de ondergang van Amarantis geschreven is. De roep om meer regels en vooral streng optreden steekt links en rechts de kop op. Maar helpt dat?

Streng straffen

Volgens het conceptrapport hadden bestuurders van Amarantis meerdere auto’s van de zaak, naast een volledige OV en taxi-vergoeding, liet een directeur zijn eigen huis door een aannemer van Amarantis opknappen en werd er gerommeld met vastgoed. Als de conclusies in het conceptrapport waar blijken te zijn dan moeten de ‘daders’ zo hard mogelijk worden aangepakt. Maar om soortgelijke ellende in de toekomst te voorkomen helpt dat niet. In landen waar de doodstraf bestaat en wordt uitgevoerd zijn de misdaadcijfers niet lager dan in ons land. Het omgekeerde is eerder waar.

Meer regels en strengere controles

Toen het meisje Savanna door mishandeling om het leven kwam ontstond een enorme groei van regels en procedures binnen de jeugdzorg om herhaling te voorkomen. Extra regels hebben geen kwaliteitsverbetering van de jeugdzorg opgeleverd. Wel medewerkers die bang zijn om in juridische zin fouten te maken en die een groot deel van de tijd bezig zijn met administratie in plaats van het zorgen voor de jeugd.Wanneer iets fout gaat is de roep om regels en extra controle bijna per definitie groot. Met ongewenste bij-effecten. In de jeugdzorg wordt dat wel eens het Savanna-effect genoemd. Ik wil geen ‘Amarantis-effect’ binnen het onderwijs.

Aandacht voor ethiek 

Er zou binnen iedere organisatie structureel aandacht moeten zijn voor ethiek en moreel juist handelen. Ook bij Amarantis zijn de misstanden niet van de ene op de andere dag begonnen. Er moet sprake geweest zijn van een glijdende schaal. Wie goed om zich heen kijkt ziet voldoende aanknopingspunten voor een goed gesprek binnen vrijwel elke organisatie. Buitensporige personeelsuitjes binnen een maatschappelijke organisatie. Een directeur die buiten vakantietijd een week extra verlof neemt. Uren ‘anders’ verantwoorden om aan bepaalde regelingen te kunnen voldoen. Privé-etentjes op kosten van de zaak. We zien het van binnenuit vaak wel gebeuren maar we maken het geen onderwerp van gesprek. We lijken soms te vergeten wat ‘normaal’ is. Volgens mij zouden we daar structureel aandacht voor moeten organiseren.

 ‘Tegenkracht’ organiseren

Macht corrumpeert en absolute macht corrumpeert absoluut. Dat is bijna een wetmatigheid. Machtige mensen worden bijna niet tegengesproken. Het is dus onze taak ‘tegenkracht’ te organiseren. Door directeuren en bestuurders niet te lang binnen dezelfde organisatie te laten werken bijvoorbeeld. Door declaraties en beloningen tot onderwerp van gesprek met het personeel te maken bijvoorbeeld. Door mensen van buiten regelmatig mee te laten kijken en ‘de vinger op de zere plek te leggen’. En vooral door organisaties overzichtelijk te organiseren zodat dat transparantie en tegenkracht nog mogelijk is.