Ouderdom is geen ziekte

Posted on 21 november 2012

3


Deze tekst is onder de titel ‘Sla ouderdom niet aan als ziekte’  verschenen op de opiniepagina van het Brabants Dagblad van 21 november 2012.

De stofwolken van de inkomensafhankelijke zorgpremie en het ‘nivelleringsfeestje’  zijn nog maar net opgetrokken of de onrust rondom individuele bezuinigingsplannen barst in volle hevigheid los. Het kabinet Rutte-Asscher wil fors bezuinigen, onder meer op de ouderenzorg. Er wordt op dit moment volop gediscussieerd over het inkomensafhankelijk maken van de huishoudelijke hulp. Dat zorgt voor veel onrust. Maar de discussie zou niet moeten gaan over losse bezuinigingsmaatregelen. De discussie moet breder, fundamenteler gevoerd worden. We beschikken niet over een oneindige hoeveelheid geld. We moeten ons dus afvragen wat we collectief willen regelen en waar mensen zelf verantwoordelijk voor zijn. In wat voor land willen we samenleven?

Op dit moment geeft een gezin met twee kinderen dat 1,5 keer modaal verdient 23 procent van zijn bruto-inkomen uit aan collectieve zorg. Naar verwachting loopt dat door vergrijzing in 2040 op naar 45 procent. Dat is veel geld. Goede en bereikbare zorg en voorzieningen zijn belangrijk voor iedereen; zeker voor onze ouderen. Maar er zijn grenzen aan wat we kunnen en willen betalen. Waar die grenzen dan liggen en hoe de zorg voor onze senioren het best kan worden gewaarborgd, daar moeten we het over hebben. Bezuinigen zonder ‘verhaal’ is koud en onverstandig. Maar net doen alsof alles kan blijven zoals het was, is naïef. Laten we het debat voeren en niet steeds inzoomen op bezuinigingen afzonderlijk.

Ouderdom is geen ziekte

De gemiddelde senior van onder de pakweg vijfenzeventig, heeft het veel beter dan de generatie ouderen voor hen. Zij zijn gezonder, actiever, rijker en leven langer gelukkig en zelfstandig dan pakweg twintig jaar geleden. Over het algemeen hebben deze mensen altijd voor zichzelf en elkaar gezorgd. Waarom zou dat ophouden als ze ouder worden? Als kind spaar je voor een nieuwe fiets, als zestienjarige voor een brommer, later voor een auto. Waarom kan een senior die het kan betalen, dan niet zelf een scootmobiel te kopen? Hetzelfde geldt voor het aanpassen van een eigen woning. Als er kinderen komen, richten we een kinderkamer in. Als de kinderen uit huis gaan, maken we van de kinderkamer een studeer- of hobbyruimte. Misschien horen aanpassingen van trap, keuken en badkamer in hetzelfde rijtje thuis? Veel mensen hebben tijdens hun werkzame leven al een hulp in de huishouding. Op ouderdom kunnen we ons voorbereiden. En waarom zou dat, wanneer je dat betalen kunt, niet ook gelden voor huishoudelijke hulp? Ouderdom is geen ziekte. En al helemaal geen ziekte die je ‘niet aan zag komen’. Deze voorzieningen zijn ook nu niet gratis, we betalen ze met ons allen. Als het gratis lijkt, gebruiken we meer. Als we eerlijk zijn, hoeveel scootmobielen staan er ongebruikt in garages? Waarom kopen we het niet zelf als we het nodig hebben?

Kanteling

Tot voor kort stond het ‘recht op zorg’ centraal. We denken aanbodgericht. Niet de echte zorgvraag staat centraal, niet de mogelijkheden van de burger zelf, maar de handicap en de daarbij horende voorzieningen. Dat is niet alleen onbetaalbaar, dat is dikwijls ook een verkeerde voorziening. We kijken te weinig wat het probleem echt oplost en wat de gebruiker zelf kan bijdragen aan de oplossing. In de gemeente Oss zijn we binnen de Wmo wel bezig op die manier te gaan werken. We noemen dat ‘de kanteling’. Tot voor kort kregen mensen met beperkingen (jong of oud) vanuit de gemeente een ‘aanvraagformulier’ toegestuurd. Daarop konden zij aangeven welke voorzieningen zij nodig dachten te hebben om deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Een consulent bepaalde daarna of men ‘recht’ op de aangevraagde voorzieningen had. We hebben afscheid genomen van die manier van werken. We sturen geen aanvraagformulier meer, we hebben een verhelderend gesprek. Een deskundige kijkt met de bewoner wat het echte probleem is, de vraag achter de vraag. Ze kijken samen wat mensen zelf kunnen of wat ze zelf kunnen regelen. Pas daarna kijken we welke voorzieningen de gemeenschap eventueel moet verstrekken. Op deze manier krijgen kwetsbare mensen de zorg die ze nodig hebben, bieden we zorg op maat en blijven de kosten voor de gemeenschap beheersbaar.

Bezuinigen om het bezuinigen

Wat mij betreft zijn bezuinigingen om de bezuinigingen uit den boze. Als we als gemeenschap zeggen dat het belangrijk is dat mensen langer thuis blijven wonen, moeten we dat ook mogelijk blijven maken. Koude sanering, zonder echt te kijken naar wat mensen echt niet kunnen, dat is onverantwoord. Maar als we niet kijken naar wat mensen nog wel kunnen, dan gaan we failliet of geven we de helft van ons inkomen aan zorg. In plaats van te focussen op de effecten van iedere bezuinigingsmaatregel afzonderlijk, moeten we met elkaar de vraag beantwoorden wat we samen willen regelen en waar we zelf verantwoordelijk voor zijn.

kanteling strip

Posted in: Uncategorized