Huisarts moet vaker nee zeggen

Posted on 15 november 2012

1


Een meerderheid van de Nederlandse huisartsen vindt dat patiënten teveel medische zorg ontvangen. Ruim 57 procent vindt dat dokters vaker nee moeten zeggen tegen patiënten. Dat zou goedkoper zijn en uiteindelijk beter voor de patiënt. Bezuinigingen in de zorg zijn inderdaad noodzakelijk. Maar vaker neen zeggen vanwege schaarse middelen? Dat lijkt me de verkeerde volgorde. We moeten kijken hoe het beter kan. Misschien wordt het dan vanzelf goedkoper.

Huisarts Robert-Jan van Rijn stelt dat huisartsen inderdaad veel teveel medicijnen voorschrijven en veel teveel doorverwijzen. En dat maakt de zorg onnodig duur en is zelfs slecht voor de patiënt. Van Rijn: “Iedere huisarts vindt in zijn hart dat we vaker onze poot stijf moeten houden. Voor de maatschappij, voor onszelf, maar zeker ook in het belang van de patiënt. Maar de patiënt wil geen ‘nee’ horen”.

Een vriend van me, die huisarts is, herkent zich ten dele in de woorden van zijn collega Van Rijn. “Inderdaad zijn mensen soms zeer vasthoudend, wanneer ze bijvoorbeeld een ‘kuurtje’ willen voor een milde keelontsteking. Ook al leg ik ze heel goed uit dat het veel gezonder is op eigen kracht uit te zieken”. “Sommige mensen keren steeds terug met klachten die direct te maken hebben met hun levensstijl en zijn er niet van gediend daarop te worden aangesproken.” “En inderdaad ben ook ik geneigd mensen door te verwijzen naar een specialist ook al weet ik vrijwel zeker dat achter de klachten geen medisch, maar een sociaal probleem schuilt.”

Hoewel huisartsen al heel vaak ‘nee’ zeggen en zeker géén moraalridders zijn die op de stoel van de zorgverzekeraar moeten gaan zitten met een waarschuwend vingertje: dit mag niet en dat is te duur.., lijkt het dus aan drie dingen te ontbreken. Aan het stellen van duidelijke grenzen in het belang van de gezondheid van de patiënt. Aan het aanspreken op de eigen verantwoordelijkheid van mensen om gewoon gezond te leven. En aan de tijd en energie om in te spelen op ‘de vraag achter de (aan)vraag’. Huisarts Nelleke Jongebreur sluit daarbij aan: “Een goed coachingsgesprek met een patiënt is om meerdere redenen vaak nuttiger dan doorverwijzen. Maar hoe je het ook wendt of keert: discussie kost tijd en met een vol spreekuur blijft dat lastig”.

In de gemeente Oss zijn we binnen de WMO wel bezig op die manier te gaan werken. We noemen dat de methode van ‘de kanteling’. Tot voor kort kregen mensen met beperkingen vanuit de gemeente een ‘aanvraagformulier’ toegestuurd. Daarop konden zij aangeven welke voorzieningen zij nodig dachten te hebben om deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Een consulent bepaalde daarna of men ‘recht’ op de aangevraagde voorzieningen had.

We hebben afscheid genomen van die manier van werken. In plaats van het opsturen van een aanvraagformulier vindt er nu een verhelderend gesprek plaats. Heel helder wordt vastgesteld wat het echte probleem, de vraag achter de vraag, is. Daarna wordt afgesproken wat mensen zelf kunnen of zelf kunnen regelen. En pas daarna wordt gekeken welke voorzieningen de gemeente eventueel moet verstrekken.

Misschien is deze manier van werken ook binnen de huisartsenpraktijk in te voeren. Inderdaad zullen niet alle ‘cliënten’ direct enthousiast zijn. Inderdaad vraagt deze manier van werken een stevige houding van de arts. En inderdaad is het voeren van een ‘probleem verhelderend gesprek’  moeilijk en vereist het een behoorlijke tijdsinvestering. Maar in de woorden van huisarts Jeu van Sint Fiet: “in mijn visie is de patiënt de ‘dokter’ van zijn eigen lichaam, hij leeft ermee en weet wat er aan de hand is. De huisarts is de dokter met kennis van de algemene zaken. Als dat unieke en algemene nog beter samenvloeien, wordt de zorg efficiënter en goedkoper.

Ik ben het met hem eens. Door de patiënt echt serieus te nemen, de vraag achter de vraag samen te beantwoorden, te kijken naar wat hij zelf kan en pas in laatste instantie medicatie voor te schrijven of door te verwijzen, kan de zorg waarschijnlijk beter worden. En daardoor goedkoper.

Posted in: Uncategorized