Nivelleren werkt!?

Op welke manier dan ook; genivelleerd zal er worden. Dat is de harde eis van de PVDA om deel te nemen aan de huidige coalitie met de VVD. Middeninkomens en lagere inkomens moeten dus naar elkaar toegroeien. Waarom eigenlijk? En welk probleem lost dat op?

De inkomensverschillen tussen lagere en middeninkomens en tussen rijk en arm zijn eigenlijk niet zo heel groot in Nederland. Natuurlijk bestaat er een enorm rijke elite die steeds rijker wordt. Maar die is zowel absoluut als relatief nog best klein. En bovendien blijft binnen de plannen van het huidige kabinet (die nu bekend zijn) juist die groep buiten schot.  Een echt probleem dat opgelost wordt door de nivelleringsplannen van het kabinet is er dus niet.

“Nivelleren is slecht voor de arbeidsmarkt. Het neemt de prikkels weg bij mensen om zich in te spannen en verder te komen in het leven. Je zou kunnen zeggen dat nivelleren mensen lui maakt omdat het niet aanmoedigt om extra geld te verdienen”, stelt CDA-econoom Lans Bovenberg in het Brabants Dagblad. “Maar toch is nivelleren niet in alle opzichten een slecht idee.”

Volgens Bovenberg zijn er drie argumenten waarom nivellering juist op de korte termijn nuttig kan zijn. “Draagvlak voor zware ingrepen wordt vergroot wanneer de zwaarste lasten door de sterkste schouders gedragen worden. Bovendien wordt op korte termijn de economie aangejaagd omdat mensen met lagere inkomens geneigd zijn geld consumptief uit te geven. En tenslotte blijkt uit onderzoek dat mensen gewoon gelukkiger worden wanneer de inkomens niet te ver uit elkaar lopen”.  

Misschien heeft Bovenberg een punt, al geeft hij zelf aan dat het positieve effect op de economie klein zal zijn en bovendien van korte duur. Ik ben geen econoom maar ik kan me goed voorstellen dat te grote inkomensongelijkheid mensen ongelukkiger maakt. In ieder geval is overtuigend aangetoond dat het in landen waar de inkomensverschillen relatief klein zijn op vrijwel alle fronten beter gaat. En voor mij geldt zeker dat draagvlak voor zware ingrepen toeneemt wanneer de zwaartse lasten worden gedragen door de sterkste schouders. Maar ik heb drie vragen waar ik tot nu toe geen antwoord op heb gekregen. Waarom blijven de echt hoge inkomens buiten schot? Hoe helpt nivelleren bij het oplossen van het begrotingstekort? En hoe wordt voorkomen dat arbeid niet meer loont?

Als het waar is dat nivelleren op een bepaalde manier prikkels om te gaan werken weghaalt, is het dan niet beter om de hoge en middeninkomens naar elkaar toe te laten groeien? Aangevuld met maatregelen die echt zwakke groepen extra beschermen tegen de crisis, maar wel zo dat werken gewoon loont? Waarom is er dan niet voor gekozen de hypotheekrenteaftrek wat sneller af te bouwen? Jaarlijks kost deze regeling de staat ongeveer 11 miljard euro. Als we dat doen nivelleren we, blijft werken lonen en bezuinigen we tegelijkertijd. Het CDA is altijd tegen beperking van hypotheekrenteaftrek geweest. Toch ben ik het wel eens met een andere CDA-econoom, Sylvester Eijffinger, wanneer hij stelt dat de hypotheekrenteaftrek uiteindelijk niet houdbaar is. 

Nivelleren via de zorgprimie zal door de grote ophef die ontstaan is niet doorgaan neem ik aan. Dan blijven er voor de PVDA twee opties over. Hypotheekrenteaftrek beperken of belastingmaatregelen. Ik ben benieuwd  waar het kabinet mee gaat komen. Naar verluid horen we het vanavond.