Wie zich gekend weet zal wel volgen

Posted on 16 september 2012

1


Een paar weken geleden kreeg mijn neefje, schijnbaar zonder aanwijsbare reden, van twee van zijn vriendjes te horen dat hij niet meer mee mocht spelen. Ze vertelden hem dat hij hun vriendje niet meer mocht zijn en ergens anders heen moest gaan. Dat deed ongetwijfeld pijn, al wist hij (naar het schijnt) zijn tranen te bedwingen. Kinderen vinden snel weer nieuwe vriendjes en mijn neefje vrijwel onmiddellijk. Gelukkig maar.

Een van de zwaarste straffen die een mens vroeger krijgen kon, was verbanning. Van alles wat je kende en liefhad te worden weggestuurd om nooit meer terug te mogen keren. Een mens is een sociaal wezen en, eenmaal definitief uitgesloten van een gemeenschap, volstrekt weerloos of volkomen vol haat en agressief.

Sinds de negentiende eeuw is op vrij grote schaal onderzoek gedaan naar wat (sociale) uitsluiting met een mens doet. De wetenschap ergens bij te horen is voor ieder mens enorm belangrijk. Een kind dat wel te eten krijgt maar verder door moeder volkomen genegeerd wordt, sterft of raakt ernstig beschadigd. Hoewel we weten dat uitsluiting slecht is en nare gevolgen heeft voor mens en gemeenschap, overtuigen we elkaar regelmatig van het tegenovergestelde. Jongeren kunnen druk zijn en lastig. Daarom verwijzen we ze het liefst naar een JOP (Jongeren Ontmoetingsplek), ver buiten ons gezichtsveld. Sommige moslims en SGP-stemmers schijnen er ouderwetse denkbeelden op na te houden. Dus mogen (nee, moeten) ze ongelimiteerd belachelijk worden gemaakt. We weten dat uitsluiting niet werkt. We zien dat het niet werkt. Maar we doen het wel. En met overgave.

Toen ik jaren geleden in het onderwijs ging werken, leerde ik van mijn vader twee vuistregels voor de omgang met jonge mensen. “Als je iemand als een crimineel behandelt, zal hij zich als een boef gedragen.” En, nog veel belangrijker: “Wie zich gekend weet, zal wel volgen.” Laat mij nu vermoeden dat de vuistregels van mijn vader prima bruikbaar zijn voor onze hele maatschappij. Natuurlijk zijn het geen toverformules die alle problemen uit de wereld zullen helpen. Maar een begin is het wel.

Posted in: Uncategorized