Hoe graag we het ook zouden willen. Een samenleving zonder risico’s bestaat niet. We kunnen ons verzekeren tegen ziekte, brand en andere ongevallen. Maar alle verzekeringen van de wereld kunnen niet voorkomen dat ons iets ergs overkomt. Ongelukken bestaan.
Zondag 12 augustus viel een grote populier op een fietser met zijn zoontje. De gevolgen voor betrokkenen zijn groot. Een ernstig geschrokken vader en een beenbreuk voor het jongetje. Heel naar. En het had (je moet er niet aan denken) nog veel erger kunnen zijn. De gemeente controleert periodiek alle bomen die langs de weg staan op ziekten. De gevallen boom stond in een bosplantsoen, een eindje van de weg af, en is (dus) niet gecontroleerd. Dat was niet goed. Inmiddels is besloten tot controle en eventuele kap van alle vergelijkbare bomen. Dit ongeval had voorkomen kunnen worden. En genomen maatregelen zijn dus terecht. Hier en daar wordt gesteld dat alle bomen moeten worden gecontroleerd om ongelukken uit te sluiten. Maar niet alles is te voorkomen. Ongelukken zijn niet uit te sluiten. En misschien moeten we niet eens proberen alles te voorkomen.
In wat voor maatschappij willen we leven? Dat vraag ik me af als ik nadenk over het boomincident en de nasleep op de korte termijn. Willen we leven in een maatschappij waarin iedereen druk bezig is om in juridische zin geen fouten te maken om aansprakelijkheid te voorkomen? Of accepteren we het feit dat ongelukken uiteindelijk niet helemaal te voorkomen zijn. En zouden we moeten zoeken naar een evenwicht tussen absolute veiligheid en leefbaarheid? Uitsluiten dat bomen omwaaien kan tenslotte alleen door àlle bomen te rooien.
Of het nu het Maasmeisje, de overval door twee jonge mannen op een Haagse juwelier of het de kleuter Savanna betreft, door politiek en media werd direct gewezen naar de jeugdzorg die ernstige fouten zou hebben gemaakt. Het effect van de al dan niet terechte kritiek was niet zozeer dat de zorg voor kinderen veranderde. Laat staan dat herhaling uitgesloten werd. Wel werden kinderen eerder uit huis geplaatst en werden leidinggevenden en professionals in de jeugdzorg angstiger. De angst financieel aansprakelijk te worden gesteld of zelfs voor vervolging door justitie, zorgde voor meer papierwerk, meer afwenteling en risicomijdend gedrag en het afleggen van meer verantwoording. Meer bureacratie dus. En meer bureaucratie is iets anders dan betere zorg. Hoe treurig het ook is. Als maatschappij kunnen we een tweede Savanna niet helemaal voorkomen, hoe graag we dat ook zouden willen en hoeveel energie en middelen we er ook insteken. We kunnen hooguit proberen de jeugdzorg zo goed mogelijk te organiseren.
Ongelukken gebeuren. Ook al staat veiligheid hoog in ieders vaandel. Natuurlijk moeten we risico’s zoveel mogelijk verkleinen. En wanneer ernstige fouten worden gemaakt moeten de verantwoordelijken daarop worden aangesproken. Maar een risicoloze maatschappij is een illusie. En het streven daarnaar maakt in mijn denken meer kapot dan dat het oplevert.
René Peters 
Martijn
14 augustus 2012
Ja en nee, uiteraard dient de gemeente zorg te dragen dat bomen -langs paden- niet zomaar om kunnen donderen.
Echter: in een zware storm naar buiten gaan en dan een tak op het hoofd is voor eigen rekening, daar kan niet op gecontroleerd worden.
Het toverwoord is dan ook, zoals wel vaker, “de gulden middenweg”.
DvanGaal
14 augustus 2012
Risico=Kans*Effect. De kans dat een vliegtuig neerstort is klein, maar als het gebeurt is het effect meestal groot. De kans dat we vallen tijdens wintersport is groot, maar het effect is doorgaans beperkt. De reden waarom we blijven kiezen voor deze risico’s is omdat we ze (onbewust) afwegen tegen het voordeel (gemak, plezier,etc.). Het wordt lastig als het voordeel voor een grote groep mensen is en het risico of het ongeluk voor een individu. Of als je risico loopt zonder het te weten of zonder zelf het voordeel te genieten. De overheid maakt dagelijks deze afwegingen voor ons. Omdat we er zelf geen verstand van hebben of omdat we het toch niet met elkaar eens zouden worden. Een belangrijke taak, waarbij je de verantwoordelijheid hebt om je keuze altijd uit te kunnen leggen. Als het goed gaat en als het mis is. Aan de grote groep en aan het individu! Ik wens je/jullie daarbij veel wijsheid.
Rob van den Hurk
15 augustus 2012
De vraag in wat voor maatschappij we willen leven, daagt mij het meeste uit. Want in het licht van de publieke taken van een gemeente of overheid gezien is het afdekken van risico’s of aansprakelijkheid door die overheid voor de hand liggend. Als dat echter leidt tot (letterlijk) een kaalslag waarbij elke boom die (op termijn) een gevaar kan vormen wordt gerooid, doet de overheid haar burgers te kort. Openbaar groen hoort net als de infrastuctuur (wegen, trottoirs, bruggen) tot de verantwoordelijkheid van de overheid. Als er een gat in de weg zit of een trottoirband los ligt (en daar schade of letsel uit kan ontstaan) wordt de overheid geacht maatregelen te nemen. Deze verantwoordelijkheid kan niet van de individuele burger worden verwacht, nog los van de bekostiging ervan. En zo is het ook bij bomen in het openbaar. Een gemeente, politici dienen afwegingen te maken: kiezen we voor een (weelderig) groene gemeente met bomen, vijvers en percelen bos of houden we het bescheiden. En die vragen hebben alles te maken met wat voor maatschappij we willen.
In deze tijd van verzakelijking, privatisering, individualisering en vervlakking zie ik een overheid voor mij die investeert in de directe leefomgeving, i.c. “groen”. Tevens roep ik mede-Ossenaren op het groen te behouden ten behoeve van ons collectief en individueel welzijn. En spijtig genoeg zal daarbij wel eens een boom omwaaien of een tak afbreken omdat de gemeente iets over het hoofd heeft gezien. Maar liever dat risico nemen (en dragen) dan een ‘kaler’ Oss.
Rob van den Hurk, lid van de Bomenstichting, Oss.