Ongelukken bestaan

Posted on 14 augustus 2012

3


Hoe graag we het ook zouden willen. Een samenleving zonder risico’s bestaat niet. We kunnen ons verzekeren tegen ziekte, brand en andere ongevallen. Maar alle verzekeringen van de wereld kunnen niet voorkomen dat ons iets ergs overkomt. Ongelukken bestaan.

Zondag 12 augustus viel een grote populier op een fietser met zijn zoontje. De gevolgen voor betrokkenen zijn groot. Een ernstig geschrokken vader en een beenbreuk voor het jongetje. Heel naar. En het had (je moet er niet aan denken) nog veel erger kunnen zijn. De gemeente controleert periodiek alle bomen die langs de weg staan op ziekten. De gevallen boom stond in een bosplantsoen, een eindje van de weg af, en is (dus) niet gecontroleerd. Dat was niet goed. Inmiddels is besloten tot controle en eventuele kap van alle vergelijkbare bomen. Dit ongeval had voorkomen kunnen worden. En genomen maatregelen zijn dus terecht.  Hier en daar wordt gesteld dat alle bomen moeten worden gecontroleerd om ongelukken uit te sluiten.  Maar niet alles is te voorkomen. Ongelukken zijn niet uit te sluiten. En misschien moeten we niet eens proberen alles te voorkomen.

In wat voor maatschappij willen we leven? Dat vraag ik me af als ik nadenk over het boomincident en de nasleep op de korte termijn. Willen we leven in een maatschappij waarin iedereen druk bezig is om in juridische zin geen fouten te maken om aansprakelijkheid te voorkomen? Of accepteren we het feit dat ongelukken uiteindelijk niet helemaal te voorkomen zijn. En zouden we moeten zoeken naar een evenwicht tussen absolute veiligheid en leefbaarheid? Uitsluiten dat bomen omwaaien kan tenslotte alleen door àlle bomen te rooien.

Of het nu het Maasmeisje, de overval door twee jonge mannen op een Haagse juwelier of het de kleuter Savanna betreft, door politiek en media werd direct gewezen naar de jeugdzorg die ernstige fouten zou hebben gemaakt. Het effect van de al dan niet terechte kritiek was niet zozeer dat de zorg voor kinderen veranderde. Laat staan dat herhaling uitgesloten werd. Wel werden kinderen eerder uit huis geplaatst en werden leidinggevenden en professionals in de jeugdzorg angstiger. De angst financieel aansprakelijk te worden gesteld of zelfs voor vervolging door justitie,  zorgde voor meer papierwerk, meer afwenteling en risicomijdend gedrag en het afleggen van meer verantwoording. Meer bureacratie dus. En meer bureaucratie is iets anders dan betere zorg.  Hoe treurig het ook is. Als maatschappij kunnen we een tweede Savanna niet helemaal voorkomen, hoe graag we dat ook zouden willen en hoeveel energie en middelen we er ook insteken. We kunnen hooguit proberen de jeugdzorg zo goed mogelijk te organiseren.

Ongelukken gebeuren. Ook al staat veiligheid hoog in ieders vaandel. Natuurlijk moeten we risico’s zoveel mogelijk verkleinen. En wanneer ernstige fouten worden gemaakt moeten de verantwoordelijken daarop worden aangesproken. Maar een risicoloze maatschappij is een illusie. En het streven daarnaar maakt in mijn denken meer kapot dan dat het oplevert.

Posted in: Uncategorized