Perverse prikkels in de publieke sector

Posted on 6 mei 2012

0


Het is niet voldoende om als overheid beschikbaar geld te verdelen en te bekijken of dat geld efficiënt wordt besteed. “Dat zegt niks”, stelt Paul Frissen in de Volkskrant naar aanleiding van het rapport “tegenkracht organiseren” van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (rmo). “De publieke sector draait om waarden, en efficiency is er daar slechts een van”.

De voorbeelden van zogenaamde “perverse prikkels” binnen de publieke sector liggen voor het oprapen. Geef een indicatie en dus geld wanneer mensen aan bepaalde zorgcriteria voldoen en de criteria worden sturend en niet de zorgvraag. Baseer de financiering van HBO-instellingen op de instroom en behaalde diploma’s, en het wordt lucratief veel studenten binnen te halen en veel studenten te laten slagen, los van hun niveau of kwaliteit. En reken leerlingen en basisscholen af op de zogenaamde Citoscore en er ontstaat een ware industrie aan leermiddelen, cursussen en oefenmateriaal, waarbij het halen van een hoge score het doel is en niet op de eerste plaats goed onderwijs.

Op het eerste gezicht rechtvaardige en productieve sturingsinstrumenten kunnen dus omslaan in (onbedoelde) perversiteit. Bestuurders en beleidsmakers  zouden zich volgens Frissen dan ook terughoudend moeten opstellen daar waar het gaat om sturingsambities en sturingspretenties. “Sturing en toezicht kunnen niet goedmaken wat in het primair proces eventueel fout gaat”. Of zoals hij het in de Volkskrant verwoord: “De overheid moet niet alleen met regels maar vooral ook met principes komen – regels kun je omzeilen, principes niet”. Frissen pleit voor een open cultuur waarin plaats is voor diversiteit en tegenspraak. Die tegenspraak moet dan ook actief worden georganiseerd. Hij pleit voor een cultuur waar kuddegedrag voorkomen wordt en waar bestuurders en vooral ook professionals elkaar wakker houden met de vraag: “waar deden we het ook alweer voor?”. Een mooie ambitie  en een goede richting, wat mij betreft, in het kader van bijvoorbeeld de transities in de jeugdzorg en het passend onderwijs.

Posted in: Uncategorized