Belangrijke boeken

Posted on 20 juli 2015

4


Beste mijnheer Dekker, als u het onderwijs echt wilt verbeteren, echt belangrijk wil verbeteren, dan heb ik een idee voor u. Ik stel voor dat u een nieuw vak introduceert. In ieder geval voor de Havo en het Vwo. Neen, rustig maar, dat kost bijna geen geld. Er zijn maar weinig lesuren mee gemoeid. Ik heb me laten vertellen dat sommige Amerikaanse en Engelse scholen het al op het curriculum hebben staan: “History of great books.”

Het valt niet mee om tegenwoordig iets te lezen wat je nog niet kent. Via ingewikkelde logaritmen wijst google je de weg naar sites met informatie die al in je straatje past. Of waarvan betalende adverteerders willen dat je ze leest natuurlijk. Je kunt geen boek bestellen via Bol.com, of je krijgt een reeks van aanbevelingen voor boeken die ‘mensen zoals jij’ graag lezen. Het gaat zelfs zo ver dat een voetbalfan niet alleen slechts voetbalnieuws krijgt voorgeschoteld, maar ook slechts nieuws over zijn favoriete voetbalclub.

Het komt er op neer dat wat je leest ziet of hoort, vooral is toegesneden op je eigen wensen en voorkeuren. Dat was altijd al zo. Maar in het huidige, digitale tijdperk, is dat tot in het extreme doorgevoerd. Alle informatie is in principe beschikbaar. Maar je vindt alleen wat je al vond. Echt iets nieuws lezen kost moeite. Iets lezen wat je niet kent, of waar je het niet automatisch mee eens bent, is lastig. En in het begin zelfs strontvervelend. Maar daarom is het niet minder belangrijk.

Laten we eerlijk zijn. Zonder een beetje kennis van het verleden valt het heden niet te vatten, laat staan te begrijpen. Zonder een beetje kennis van de Homerus en de bijbel is de meeste kunst volkomen onbegrijpelijk. “Ken uw klassiekers”. Dat waren waarschijnlijk de meest gebruikte woorden van een professor waar ik ooit college van kreeg. Toen was dat vervelend. Maar hij had wel gelijk. Veel jonge mensen gaan niet op zoek naar een kapstok om hun kennis ‘aan op te hangen’. En al helemaal niet naar meningen die moeite kosten. Toch is dat wel belangrijk.

Niet iedereen zal het met me eens zijn. Maar ik vind het belangrijk dat jonge mensen worden opgevoed tot kritische en volwassen burgers. Sterker nog, ik vind dat een van de kerntaken van het onderwijs. Anders dan google en bol.com, hebben leraren de taak om de horizon van onze kinderen te verbreden. Om ze iets aan te bieden wat ze nog niet kennen. Iets dat moeite kost, maar dat zeker de moeite waard is. Wat mij  betreft is dat niet vrijblijvend. Wat mij betreft is dat de kern van goed onderwijs. En dat kan best leuk zijn.

Ik vond een groot deel van mijn middelbare schooltijd niet bijster boeiend. Voor mij werd het pas leuk en echt interessant, toen leraren mij boeken begonnen aan te raden waar ik nog nooit van had gehoord. Geen lezer van deze blog die deze mensen kent. Maar ik noem ze toch. Mijnheer van Tiem van geschiedenis liet me kennis maken met Hannah Arendt. Mevrouw O’Connor die sprak over Macbeth. Mijnheer Verhoeven over de ‘dreigroschenoper’, mijnheer Stavenuyter over ‘Camera Obscura’, mevrouw van Spaendonck over l’étranger enzovoort. Lang niet alles begreep ik toen. (En nog niet). Maar ik ben blij dat ze me de weg wezen.

Ik schreef het al eerder. Niet iedereen zal het met me eens zijn. Maar de kern van goed onderwijs is niet het leren lezen, rekenen en schrijven van kinderen. En het is zelfs niet het uitbreiden van de algemene ontwikkeling of het verbeteren van bepaalde vaardigheden. De kern is het begeleiden van jonge mensen op hun weg naar volwassenheid. Daar is een bepaalde kennis van ons verleden voor nodig. Die kennis vind je in boeken. En daarvoor is het nodig dat je in aanraking komt met afwijkende inzichten en meningen. Mijnheer Dekker, het kost bijna geen geld. Het is voldoende dat een gedreven persoon twee uurtjes per maand met leerlingen spreekt over de echt belangrijke dingen. Introduceer het vak ‘belangrijke boeken.’ Ik zou het geweldig vinden om zo’n vak te mogen geven.

Posted in: Uncategorized