Onvolmaakte overheid

Posted on 1 oktober 2013

0


“Shit happens,” is vrij vertaald de stelling van Paul Frissen in zijn nieuwe boek ‘de fatale staat’. We zullen ons moeten verzoenen met het feit dat de wereld niet volledig maakbaar is. En dat ongelukken niet te voorkomen zijn hoe graag we dat ook zouden willen. Voor overheden lijkt die gedachte onverdraagelijk. “Als we de mensen niet voor onheil kunnen behoeden, dan moeten we ze tegen de gevolgen ervan beschermen.”

Dat de overheid meer taken zou kunnen hebben dan politie, justitie, defensie en infrastructuur is een relatief modern idee. Zelfs ziekenzorg en onderwijs werden in onze streken lang uitbesteed aan religieuzen.  Het Titus Brandsmalyceum bijvoorbeeld, werd opgericht door de paters Carmelieten en het Osse Sint Anna ziekenhuis gesticht door de zusters van Liefde. En voor dat het woord sociale zekerheid überhaupt bestond, deden parochies via ‘vincentiusverenigingen’ al aan armenzorg.  Het is heel goed dat de overheid deze zaken ook tot haar kerntaak is gaan rekenen. Goede zorg en goed onderwijs mogen niet afhankelijk zijn van liefdadigheid. Maar er zijn grenzen.

In haar ambitie de bevolking te beschermen en goed voor hen te zorgen is de overheid behoorlijk doorgeslagen, aldus Frissen. Hoewel bibliotheken vol onderzoek aantonen dat overheidsingrijpen vrijwel nooit het gewenste effect heeft, is overheidsbeleid de laatste decennia als het ware geëxplodeerd.  “We zijn gaan verwachten dat de overheid ons op aarde brengt wat daarvoor de religie in het hiernamaals beloofde: het goede leven, waarin de tragiek van het bestaan is opgeheven.” Dat kan alleen maar tegenvallen. Maar we accepteren niet dat niet alles te voorkomen is. Ons antwoord op ‘tragiek’ is nog harder ons best doen. Nog meer beleid maken.

Afgelopen week is het onderzoek naar het functioneren van de jeugdzorg rondom de dood van twee jongetjes, Ruben en Julian, afgerond. Er blijken geen grote fouten te zijn gemaakt. Maar ondanks alle inzet van weet ik het hoeveel professionals zijn we gewoon niet in staat kinderen in ‘vechtscheidingen’ honderd procent te beschermen. Als we blijven denken in het systeem van een overheid die de hemel op aarde belooft, krijgen we een onstuitbare opmars van op risicoanalyses gebaseerde preventieprogramma’s in de jeugdzorg. Dat is duur. Dat werkt niet. En dat beknot uiteindelijk onze persoonlijke vrijheid. Ellende is niet helemaal te voorkomen. En dat is zelfs zo als we dat niet accepteren.

Posted in: Uncategorized