Selecteren aan de poort

“Schooldirecteuren vrezen dat het toelaten van veel allochtone leerlingen, met soms taal- en leerachterstanden, de Cito-score van de school negatief beïnvloedt. Daarom weigeren basisscholen  structureel leerlingen op grond van etnische afkomst”, schrijft Trouw. Ik weet dat dit soort discriminatie in Nederland voorkomt. De manier waarop de rijksoverheid probeert te sturen op ‘kwaliteit’ zorgt daar wel voor.

Ik ken veel schooldirecteuren. Stuk voor stuk begaan met kinderen èn met hun school. Dat lijkt niet met elkaar in tegenspraak. Maar dat is het wel. Wanneer de staatssecretaris van onderwijs een ‘goede school’ definieert als een school met hoge cito-scores of uitstekende examenresultaten, zullen die resultaten stijgen. Zelfs wanneer kinderen daar de dupe van worden. Scholen moeten wel. Zeker wanneer er vanuit den Haag gedreigd wordt  scholen die gemiddeld laag scoren binnen een jaar te sluiten.

Om die scores te laten stijgen heeft een school twee knoppen om aan te draaien. De eerste is trainen op wat gemeten zal worden. Het examen of de cito-toets. Dat is volgens mij echt iets anders dan goed onderwijs. Een leraar is meer dan een examentrainer. En onderwijs is meer dan rekenen en taal. Om de gemiddelde score omhoog te krijgen zullen scholen ook proberen kinderen die statistisch gezien zwakker zullen scoren niet aan te nemen. In vakjargon heet dat ‘selecteren aan de poort’.

Scholen voor voortgezet onderwijs worden beloond wanneer ze leerlingen laten instromen op een lager niveau dan ze misschien zouden aankunnen. De kans dat een meisje met havo/vwo advies zonder te blijven zitten direct een diploma haalt is nu eenmaal groter wanneer ze  op de havo start. En hoe hoger de slagingspercentages, hoe beter de school.

Voor basisscholen is dat moeilijker. Zij bieden tenslotte onderwijs voor kinderen van alle niveaus. Maar een jongetje uit een Somalisch gezin dat net in Nederland is komen wonen, haalt statistisch gezien wel de gemiddelde cito-score van je school naar beneden. Als je ten koste van kinderen wilt bereiken dat je school bekend staat als goede school, kun je hem dus beter niet aannemen. Ik heb geen enkele aanwijzing dat dit soort praktijken in Oss voorkomen. In tegendeel. Maar de perverse prikkel bestaat ook in mijn gemeente.

“Allochtone ouders stuiten bij het aanmelden van hun kinderen op ‘witte’ scholen vaak op hoge drempels, variërend van het gevoel niet welkom te zijn tot lange wachtlijsten. Of doorverwijzingen naar zwarte scholen die meer expertise zouden hebben voor mogelijke taalachterstanden”, schrijft Trouw. Dat is een grof schandaal. Maar helaas wel te begrijpen. De manier waarop we in Nederland meten wat een goede school is, zorgt daar wel voor.