Strengere exameneisen en andere denkfouten

Posted on 18 juni 2012

2


Deze bijdrage is onder de titel “Een hbo-diploma kan niet het enige doel zijn” verschenen als opiniestuk in Trouw van 18 juni 2012

Het niveau van ons onderwijs schijnt te dalen. Dus gaan politici op zoek naar toverknoppen. Als ze daaraan draaien wordt het onderwijs beter. Maar wat blijkt? Het gaat niet beter! Vaak gaat het zelfs slechter. Hoe kan dat? En wat moeten we dan wél doen?

We zijn gaan geloven dat een kind pas echt waardevol is met een hogere opleiding. We hebben ooit zelfs afgesproken dat vijftig procent van onze kinderen een hbo-diploma moet kunnen halen. Hoe regelen we dat? Knop 1: Instroom vergroten. Politici geven scholen geld voor het aantal leerlingen dat ze toelaten. En als politici redeneren als bedrijfskundigen, dan gaan sommige onderwijsmanagers denken dat ze ondernemer zijn. Ze zijn gaan denken dat ze pas goed zijn als scholen groeien. Ze trekken zoveel mogelijk jongeren met mooie slogans en gebouwen.Vroeger gingen veruit de meeste leerlingen naar het vmbo. Nu niet meer. Zijn onze kinderen nu veel slimmer dan de kinderen van vroeger? Zijn docenten van nu veel beter dan pakweg dertig jaar geleden? Ik geloof van niet.

Papiertje

Als meer leerlingen een lager niveau hebben gaan de scholen er alles aan doen om ze in ieder geval hun papiertje te laten halen. Knop 2: docenten gaan de leerlingen vooral op dat examen voorbereiden. De docent wordt dan vooral een examentrainer. Of erger, knop 2b: we verlagen het niveau. We vergemakkelijken het schoolexamen. Geen nood, zegt de beleidsmaker, we hebben knop 3: we gaan de eisen van het centraal schriftelijk examen verhogen. Achter het idee van scherpere exameneisen, zit de foutieve aanname dat leerlingen te lui zijn om voor hun examens te leren en scholen die luiheid compenseren door het stellen van steeds lagere eisen. Als de overtuiging bestond dat het aan het niveau van de leerling zou liggen, dan zouden de instroomeisen moeten worden aangescherpt en niet de exameneisen. En als het niveau van de docenten te laag zou zijn, zou er een taak liggen voor de onderwijsinspectie en niet voor het CITO. Maar helpt dit allemaal wel? Politici en directeuren sturen op input, of op output of op strengere kwaliteitseisen. Alsof scholen fabrieken zijn. Als beleidsmakers naar scholen kijken door een bedrijfskundige bril, helpen ze het onderwijs naar de knoppen, vrees ik.

Waardevol

Wat helpt dan wel? Allereerst een meer realistische kijk op onze kinderen. Niet ieder kind zal een hbo-diploma kunnen halen, hoeveel energie we er als ouder of leerkracht ook in zullen stoppen. Dat wil niet zeggen dat ze niet waardevol zijn voor de samenleving! Ook moeten we scholen herdefiniëren van ondernemingen tot kennis-, maar ook ‘waardegemeenschappen’.  Tot gemeenschappen met leraren die een voorbeeld geven dat het waard is nagevolgd te worden en die het beste uit elkaar en zichzelf halen. En zeker niet met lesboeren met als enige doel het klaarstomen van leerlingen voor CITO’s en examens. Die kant gaat het nu wel op.

Strengere exameneisen werken averechts wanneer de echte problemen niet worden aangepakt. Het kan zomaar gebeuren dat de strengere exameneisen de rol van een leraar versmallen tot een examentrainer, terwijl de oorzaken blijven bestaan: een cultuur die alleen hoogopgeleide kinderen waardevol acht in combinatie met scholen die zich gedragen als een diplomafabriek die draait op de instroom van leerlingen. Een goede school geeft goede leraren de ruimte om te doen waar ze goed in zijn: kinderen begeleiden naar volwassenheid, als verantwoordelijke en zelfstandige burgers die een eigen waardevolle bijdrage leveren aan de samenleving. .

 

René Peters, CDA-wethouder in Oss

Posted in: Uncategorized