Het belang van strakke handhaving binnen het sociale domein

Posted on 26 augustus 2013

0


“Op verjaardagsfeestjes vertel ik liever niet wat mijn beroep is. Alleen mijn beste vrienden weten wat ik doe”, zegt sociaal rechercheur David Rantong (35) in het Brabants Dagblad van 24 augustus. Handhaving binnen het sociale domein heeft blijkbaar nog steeds een negatieve bijklank. Maar als we solidariteit duurzaam willen waarborgen dan is het wel van groot belang. Bovendien heeft handhaving een duidelijk sociale kant. Oss zet stevig in op handhaving. En dat is heel goed.

Belangrijk voor de beeldvorming

“Handen uit de mouwen in plaats van hand ophouden.” Met stoere slogans als deze probeerde de VVD in 2012 (met succes overigens) de verkiezingen te winnen. Eigenlijk is die slogan een belediging voor mensen die afhankelijk van de bijstand zijn. De VVD sloot met zijn slogan aan bij het gevoel dat bij veel mensen leeft dat een ‘steuntrekker’ toch een soort van uitvreter is. Dat beeld is voor het overgrote deel onterecht. Door een strenge handhaving in combinatie met stevige eisen die aan mensen in de bijstand worden gesteld, moet die beeldvorming, in ieder geval voor Oss, worden bijgesteld. In de bijstand zit je omdat het niet anders kan. En dan doe je er van alles aan om daar zo snel mogelijk weer uit te geraken. Door een strakke handhaving is ‘uitvreten’ er zeker niet bij. Mensen die in de bijstand zitten hoeven zich dus niet te schamen.

Belangrijk om solidariteit mogelijk te maken

Een gemeente heeft zelf geen geld. Al het geld is van de gemeenschap. En dus van de belastingbetaler. Mensen willen best belasting betalen. Ook om mensen in de bijstand te helpen. Die solidariteit is belangrijk. Maar kan alleen blijven bestaan wanneer duidelijk is dat de gemeente mensen graag wil helpen, zolang die zich tenminste aan de afspraken houden, zich niet als een hufter gedragen en af en toe iets terug doen als dat kan. Een strakke handhaving is belangrijk om solidariteit te behouden.

Belangrijk voor de bijstandsgerechtigde

Fraude is geen kleinigheid. En de rijksoverheid heeft besloten dat fraude op geen enkele manier mag lonen. Wettelijk is vastgesteld dat iedere eurocent die onterecht is uitgekeerd moet worden terugbetaald. Dikwijls vermeerderd met een boete. Het is verboden om een regeling te treffen voor schulden door fraude. Van een kale kip kun je niet plukken. Maar in het geval van bijstandsfraude zal dat toch moeten tot de laatste cent is terugbetaald. Ik vind dat belachelijk. Mensen horen een tweede kans te kunnen krijgen. Maar totdat de wet veranderd is, heeft zowel de gemeente als vooral de ‘fraudeur’ er veel belang bij de pakkans zo groot mogelijk te maken. Vroeg of laat loopt iedere fraudeur tegen de lamp. Dan maar zo vroeg mogelijk. In die zin is handhaving juist heel sociaal.

Belangrijk voor de uitvoering

Een klein maar belangrijk onderdeel van handhaving is sturing op het gedrag van mensen richting ambtenaren. Een ambtenaar moet bij de toekenning van een uitkering een objectieve afweging kunnen maken op basis van alle informatie. Dat kan dus alleen wanneer de aanvrager inderdaad alle informatie geeft. En dat kan alleen wanneer een ambtenaar zich op geen enkele manier onder druk gezet voelt. Op dat vlak heeft de gemeente Oss een zero tolerance beleid. Wanneer er door gebrek aan informatie of intimidatie geen objectieve afweging gemaakt kan worden, wordt er nooit een uitkering verstrekt. Om het werk voor een ambtenaar ook werkbaar te houden is ook hier handhaving van groot belang. En het sjoemelen met die uitgangspunten ondermijnt het hele systeem.

Handhaving van levensbelang

Zonder een goede handhaving ontstaat willekeur. En kan de gemeenschap er niet op rekenen dat uitkeringen echt alleen worden verstrekt wanneer dat nodig is. Daar wordt onder druk niet van afgeweken. Uiteindelijk ondermijnt een slechte handhaving ook de solidariteit in de samenleving. En zorgt het ervoor dat de beeldvorming rondom bijstandsgerechtigden onterecht verslechtert. Tenslotte heeft handhaving ook een sterk sociale kant. Hoe groter de pakkans en hoe sneller wordt ingegrepen, hoe beter het is. Juist ook voor de fraudeur. Dat handhaving een slechte bijklank heeft, is onterecht. Het is het fundament onder de bijstand.

Posted in: Uncategorized